Các biến chứng nguy hiểm của bệnh tiểu đường và cách phòng tránh [Mới 2020]

Các biến chứng bệnh tiểu đường được đánh giá là gây ra nguy hiểm khó lường đối với bệnh nhân. Vậy có những loại biến chứng tiểu đường nào, cách phòng chống ra sao?

Mời bạn cùng Gluviet tìm hiểu nhé

Tiểu đường và các dấu hiệu cảnh báo về các biến chứng bệnh tiểu đường

Bệnh tiểu đường (còn gọi là đái tháo đường) là một chứng bệnh mãn tính gây ra do thiếu hụt hormone insulin hoặc không thể sử dụng insulin, dẫn đến lượng đường trong máu tăng cao gây ra. Đường huyết bị rối loạn dẫn đến các biến chứng về tim mạch, giác mạc, các chi, hệ thần kinh,…

Xem thêm: Bệnh tiểu đường là gì?

Tiểu đường được xem là nguyên nhân chính dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm khác nhau về tim mạch, thần kinh,…

Vậy bệnh tiểu đường có nguy hiểm không?

Tiểu đường là một chứng bệnh mạn tính, rất nhiều người đã sống chung với nó đến 30 năm. Về bản chất bệnh tiểu đường không gây nguy hiểm trực tiếp hay dẫn đến tử vong cho người bệnh. Nhưng nếu kiểm soát không tốt các chỉ số đường huyết, bệnh tiểu đường sẽ dẫn đến các biến chứng. Các biến chứng với nhiều mức độ khác nhau, nếu biến chứng nghiêm trọng có thể dẫn đến tử vong. Vì thế chúng ta cần tìm hiểu kĩ càng về các biến chứng liên quan đến tiểu đường để tìm cách phòng ngừa hoặc cấp cứu kịp thời.

Nguyên nhân dẫn đến biến chứng bệnh tiểu đường

Theo thống kê của Liên đoàn đái tháo đường thế giới (IDF), mỗi năm lại có khoảng 3.2 triệu người chết vì các bệnh do biến chứng của tiểu đường. Vậy nguyên nhân dẫn đến các biến chứng của tiểu đường là do đâu?

Bệnh tiểu đường là căn bệnh mãn tính, vì thế mọi người đều tìm cách để sống chung với nó. Ai cũng cho rằng chỉ cần kiểm soát tốt chỉ số đường huyết (GI) là có thể yên tâm về tình trạng bệnh của mình. Nhưng trên thực tế, có một chỉ số quan trọng hơn mà chúng ta cần quan tâm đó là HbA1c – Nồng độ phần trăm tế bào Hemoglobin bị gắn với đường (Glycated Hemoglobin).

So với chỉ số GI, chỉ số HbA1c có khả năng đánh giá chính xác hơn tình trạng ổn định của bệnh tiểu đường. Vì HbA1c có thể cho biết mức đường huyết trung bình của một người trong 2-3 tháng gần nhất. Thông qua chỉ số này, bác sĩ điều trị có thể theo dõi để đánh giá được khả năng kiểm soát chỉ số đường huyết của bệnh nhân trong một thời gian nhất định, đồng thời đưa ra tiên lượng diễn biến của bệnh.

Kiểm tra chỉ số HbA1c bằng cách xét nghiệm máu

Tuy nhiên rất nhiều bệnh nhân, do không có đủ kiến thức, chỉ quan tâm đến chỉ số đường huyết ngay tại thời điểm đo mà bỏ qua HbA1c. Chỉ số HbA1c tăng cao chính là sự kiểm soát đường huyết kém. Nếu chỉ quan tâm đến chỉ số GI thì bệnh nhân sẽ không nhìn ra được diễn biến của bệnh để ngăn chặn kịp thời. Các biến chứng của bệnh tiểu đường xuất hiện cũng chính vì nguyên nhân người bệnh không quan tâm đến chỉ số HbA1c này.

Link tới bài viết: Bệnh tiểu đường và dấu hiệu nhận biết

Biến chứng của tiểu đường có rất nhiều kiểu khác nhau. Tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe và loại tiểu đường mỗi người mắc phải thì biến chứng sẽ xuất hiện nhanh hoặc sau 10 – 20 năm. Dựa vào thời gian xuất hiện biến chứng, ngành y học đã phân ra thành các loại biến chứng.

Chỉ số BhA1c của người tiểu đường luôn từ 6.5%

Phân loại các biến chứng bệnh tiểu đường

Nắm rõ các loại biến chứng của tiểu đường giúp người bệnh biết cách phòng tránh để chung sống “hòa bình” với căn bệnh mãn tính này. Có 2 loại biến chứng tiểu đường: biến chứng mãn tính và biến chứng cấp tính.

Biến chứng mãn tính

Các biến chứng mãn tính thường xuất hiện khá muộn, từ sau 10 – 20 năm mắc bệnh tiểu đường. Tuy nhiên vẫn có những trường hợp biến chứng xuất hiện từ sớm, ngay sau khi phát hiện mắc tiểu đường loại 2.

Biến chứng nhiễm trùng

Biến chứng nhiễm trùng nguyên nhân do lượng đường trong máu tăng cao, là môi trường thuận lợi để các vi khuẩn phát triển, tăng các phản ứng viêm. Đồng thời hệ miễn dịch của cơ thể bị suy yếu, dẫn đến nhiễm trùng ở nhiều vùng của cơ thể.

Để phòng ngừa loại biến chứng này cần phải giữ ổn định chỉ số đường huyết và HbA1c. Đồng thời người bệnh cần chú ý vệ sinh nghiêm ngặt các vùng có niêm mạc dễ nhiễm khuẩn như răng lợi, tiết niệu, vùng kín,… Khi gặp bất kỳ dấu hiệu viêm, sốt, đi tiểu buốt hoặc cơ thể có mùi khó ngửi cần liên hệ ngay với bác sĩ điều trị.

Biến chứng mạch máu nhỏ

Biến chứng xảy ra ở những cơ quan có những mạch máu có đường nhỏ (< 30 micromet). Các cơ quan chịu ảnh hưởng biến chứng này là: võng mạc, cầu thận và thần kinh.

1. Biến chứng mắt

Có đến 90% bệnh nhân tiểu đường loại 1 và 60% tiểu đường loại 2 mắc phải biến chứng này, nhất là những bệnh nhân đã có thâm niên mắc tiểu đường hơn 20 năm. Biến chứng này thỉnh thoảng có thể gặp ở bệnh nhân tiểu đường thai kỳ. Biến chứng tổn thương võng mạc nặng nhất sẽ dẫn đến mù lòa.

2. Biến chứng thận (bệnh thận tiểu đường)

Dấu hiệu lâm sàng của biến chứng ở thận đó chính là xuất hiện albumin trong nước tiểu. Biểu hiện của biến chứng gần giống với chứng thận hư như gây tăng huyết áp, gây phù. Biến chứng này có thể dẫn đến suy thận thậm chí tử vong nếu người bệnh không khắc phục kịp thời.

3. Biến chứng thần kinh

Tiểu đường có thể dẫn đến tổn thương thần kinh, gây ra bệnh thần kinh ngoại vi. Biến chứng này xuất hiện ở cả 2 loại tiểu đường 1 và 2, tuy nhiên thường gặp ở người cao tuổi mắc tiểu đường loại 2

Các biểu hiện thường gặp chính là đau và giảm phối hợp vận động dẫn đến hạn chế thể chất đối với các hoạt động phức tạp. Đối với nam giới nói riêng, tổn thương thần kinh có thể gây ra bất lực. Các rối loạn về thần kinh còn dẫn đến một loạt rối loạn khác của hệ tuần hoàn và hệ hô hấp, gây giảm bài tiết mồ hôi và khô/teo da,..

Bệnh tiểu đường gây ảnh hưởng xấu đến hệ thống thần kinh

Biến chứng mạch máu lớn

Biến chứng bàn chân

Đây là dấu hiệu sớm nhất mà bệnh nhân có thể nhận ra biến chứng do bệnh tiểu đường. Biểu hiện của biến chứng ở bàn chân là viêm động mạch, biến chứng này có tỉ lệ nam nữ mắc phải tương đương nhau. Triệu chứng viêm động mạch do tiểu đường gần giống với viêm do xơ vữa động mạch như: chân lạnh, teo cơ liên đốt, chân tím đỏ dần sẽ tiến triển tớ lở loét chân và thậm chí hoại tử do thiếu máu tại chỗ.

Biến chứng tim mạch

Biến chứng tiểu đường ở tim mạch thường dẫn đến bệnh mạch vành – căn bệnh có khả năng gây tử vong cao nhất cho bệnh nhân tiểu đường. Việc tổn thương đến mạch vành thường kéo theo các vấn đề liên quan khiến cho việc can thiệp chữa trị trở nên khó khăn.

Triệu chứng phổ biến của bệnh nhân viêm mạch vành cho tiểu đường là đau thắt ngực, thiếu máu cơ tim, một số triệu chứng không thường gặp khác như hay quên, khó thở, hụt hơi, buồn nôn,…thường gặp ở bệnh mạch vành do biến chứng đái tháo đường là cơn đau thắt ngực, xảy ra điển hình khi gắng sức, thiếu máu cơ tim yên lặng.

Biến chứng tiểu đường gây ra các vết lở loét ở bàn chân

Biến chứng ở phụ nữ mang thai

Nếu trong thai kỳ, thai phụ mắc tiểu đường thì có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm. Khi lượng insulin trong máu không đủ để cân bằng đường huyết, các biến chứng xảy ra nguy hiểm với cả mẹ và bé.

Các biến chứng đối với cơ thể người mẹ:

• Hiện tượng tiền sản giật, sản giật với nguy cơ cao gấp 4 lần so với người khỏe mạnh; nhiễm trùng và băng huyết sau sinh;…
• Thai phụ bị khó sinh: do đường trong máu của mẹ ảnh hưởng, làm tuyến tụy của thai nhi hoạt động nhiều hơn để sản xuất insulin, dẫn đến thân trên của thai nhi phát triển nhanh trong thai kỳ của mẹ. Sự mất cân đối này có thể gây gãy xương hoặc tổn thương não khi sinh nở.
• Hiện tượng sinh non, thai chết lưu, đa ối, vỡ ối,…
• Biến chứng ảnh hưởng lên cơ thể thai nhi:
• Trẻ sơ sinh bị hạ đường huyết do cơ thể bị kích thích sản xuất insulin liên tục trong bụng mẹ.
• Nguy cơ trẻ sơ sinh có dị tật bẩm sinh hoặc tử vong, chậm phát triển,… rất cao.
• Trẻ sơ sinh dễ bị béo phì nếu mẹ mắc tiểu đường và tăng cân nhiều trong thai kỳ.
• Trẻ dễ bị suy hô hấp do phổi chưa kịp phát triển khi sinh non.
• Em bé mắc các bệnh nhiễm trùng về tiết niệu, tim mạch,…
• Em bé bị vàng da trong 28 ngay sau khi sinh.

Thai phụ cần thường xuyên kiểm tra đường huyết trong thai kỳ

Biến chứng cấp tính

Các biến chứng cấp tính của bệnh tiểu đường mang tính bộc phát trong thời gian ngắn, gây nguy hiểm cho bệnh nhân và dễ dẫn đến tử vong.

1. Hạ đường huyết

Khi chỉ số đường huyết (GI) hạ xuống dưới 70mg/dl thì được xem là thấp bất thường. Khi đường huyết bị hạ bất thường, cơ thể người bệnh toàn thân rã rời, vã mồ hôi, run rẩy, lo âu, mờ mắt, giảm khả năng chú ý,… Nếu không cấp cứu kịp thời, khi lượng đường tiếp tục hạ sẽ dẫn đến hôn mê co giật. Nghiêm trọng hơn, khi lượng đường hạ xuống dưới 40mg/dl có thể gây ra chết não và tử vong.

Nguyên nhân có thể đến từ chế độ ăn kiêng khem quá mức cần thiết khiến dinh dưỡng bị mất cân bằng. Hoặc người bệnh không bổ sung dinh dưỡng đầy đủ nhưng lại dùng thuốc ổn định đường huyết.

2. Hôn mê

Có 2 nguyên nhân chính dẫn đến bệnh nhân tiểu đường rơi vào hôn mê.

Hôn mê do nhiễm toan ceton: cơ thể bị nhiễm độc do máu bị toan hóa tăng nồng độ axit, nguyên nhân do thiếu hụt insulin dẫn đến chuyển hóa dở dang. Biến chứng này có thể gây tử vong nếu không kịp cấp cứu. Bắt buộc sử dụng insulin trong trường hợp này. Biến chứng này thường gặp ở bệnh nhân tiểu đường loại 1.

Hôn mê do tăng đường huyết (tăng áp lực thẩm thấu): Hôn mê tăng áp lực thẩm thấu thường xảy ra ở bệnh nhân tiểu đường loại 2. Biểu hiện rõ ràng nhất của biến chứng này đó là bệnh nhân dần rối loạn ý thức các mức độ khác nhau rồi dẫn đến lơ mơ và hôn mê sâu. Kèm theo đó là các dấu hiệu mất nước nặng của cơ thể như: da khô, nếp véo không đàn hồi, tĩnh mạch cổ xẹp, mạch nhanh, huyết áp giảm nhanh, nước tiểu ít …

Cần cấp cứu kịp thời khi biến chứng hôn mê

Các cách phòng tránh biến chứng bệnh tiểu đường

1. Chế độ ăn uống lành mạnh

Không có gì tốt cho cơ thể bằng một chế độ ăn uống khoa học và lành mạnh với những vi chất bổ dưỡng. Dinh dưỡng hằng ngày vô cùng quan trọng, đặc biệt là đối với bệnh nhân tiểu đường. Người bệnh cần nhớ kĩ món nào được ăn nhiều, món nào hạn chế và nhất là những món tuyệt đối không chạm vào. Không chỉ là nói suông mà bệnh nhân cần thiết kế một thực đơn khoa học để đảm bảo bản thân có thể tuân thủ nghiêm ngặt các quy định mà vẫn đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng.

2. Kiểm tra đường huyết định kỳ

Các chỉ số đường huyết sẽ gắn bó với bệnh nhân tiểu đường cho đến cuối đời, các chỉ số luôn phản ánh tình trạng bệnh một cách trung thực nhất. Ngoài chỉ số đường huyết GI, các bạn đừng quên kiểm tra chỉ số BhA1c để có sự đánh giá toàn diện và chính xác nhất về tình trạng bệnh của mình nhé!

3. Tập thể dục đều đặn

Một lối sống lành mạnh thì không thể thiếu thói quen vận động, tập thể dục thường xuyên. Những bài tập nhẹ nhàng được thực hiện đều đặn mỗi ngày giúp tạo ra thói quen tốt và giúp cơ thể trở nên khỏe mạnh.

Một chế độ ăn lành mạnh nhiều rau xanh rất tốt cho bệnh nhân tiểu đường

4. Kiểm soát căng thẳng stress

Tình trạng stress không hề có lợi cho người đang điều trị bệnh. Giữ tinh thần cân bằng và thoải mái chính là chìa khóa để sống hòa bình với bệnh tật. Stress sẽ khiến cơ thể sản sinh ra hormone cortisol làm tăng huyết áp, đồng thời kích thích cảm giác thèm ăn đồ ngọt. Điều này gây ảnh hưởng tiêu cực đến bệnh nhân tiểu đường nên chúng ta cần kiểm soát tốt những áp lực để tránh stress.

5. Kiểm soát huyết áp

Đối với các bệnh nhân có tiền sử biến chứng mãn tính ở các cơ quan như tim, thận,… thì việc huyết áp tăng cao có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến đường huyết và các cơ quan đó. Chẳng hạn với bệnh nhân tổn thương thận, tăng huyết áp đột ngột có thể gây ra suy thận.

6. Chăm sóc vết thương cho người tiểu đường

Biến chứng nhiễm trùng dễ làm nghiêm trọng thêm các vết thương đã có và gây lở loét các vết thương mới. Vì thế chúng ta cần có những biện pháp để chăm sóc vết thương thường xuyên, chú ý vệ sinh kỹ càng theo tiêu chuẩn y tế để tránh vết thương tiến triển nặng hơn.

7. Kết hợp dùng thực phẩm chức năng được chuyên gia khuyên dùng

Nhìn chung để kiểm soát tốt và tránh các biến chứng bệnh tiểu đường, bệnh nhân cần kiểm soát được các chỉ số liên quan đến đường huyết của mình. Nếu một chế độ ăn với nhiều món kiêng khem không đáp ứng được lượng dinh dưỡng cơ thể cần và sự an toàn đối với đường huyết thì bệnh nhân có thể cân nhắc sử dụng các thực phẩm chức năng chuyên biệt. Lưu ý khi sử dụng các thực phẩm chức năng, cần có lời khuyên hoặc giám định của chuyên gia. Thực phẩm chức năng hỗ trợ bệnh tiểu đường phổ biến nhất hiện nay là các loại sữa tiểu đường, nổi bật uy tín có: Glusure Diabetes, Vinamilk, Glucerna,…

Sử dụng sữa bổ sung cho người tiểu đường để đảm bảo đường huyết ổn định

Tham khảo: Glusure Diabetes – Chế độ ăn bổ sung dành riêng cho người tiểu đường

Kết luận

Bệnh tiểu đường và biến chứng của nó không quá đáng sợ nếu chúng ta duy trì một lối sống lành mạnh và đảm bảo được dinh dưỡng.

Bên cạnh đó, đừng quên bổ sung thực phẩm dinh dưỡng dành riêng cho người tiểu đường như sữa tiểu đường. Thường xuyên theo dõi sát sao các chỉ số liên quan đến đường huyết để kịp thời cấp cứu và đưa ra phác đồ điều trị thích hợp nhất, duy trì cơ thể người bệnh khỏe mạnh sống chung hòa bình với căn bệnh mãn tính này.

Nguồn tham khảo :diabetes complications https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetes/symptoms-causes/syc-20371444